ปวดร้าวลงขา ชา อ่อนแรง? สัญญาณเตือน "หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท" และวิธีรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เป็นภาวะที่หลายคนกำลังเผชิญอยู่ ผู้ป่วยมักมีอาการปวดหลังร้าวลงขา ชาปลายเท้า หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง ซึ่งไม่ใช่เพียงการปวดเมื่อยทั่วไป หลายคนมักกังวลว่าโรคนี้อาจต้องจบลงด้วยการผ่าตัดเท่านั้น เพราะคิดว่าหมอนรองกระดูกที่เสียหายไม่สามารถฟื้นฟูได้ แต่ความจริงแล้วภาวะนี้ 90% สามารถรักษาให้หายขาดได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากได้รับการประเมิน และ ฟื้นฟูอย่างเหมาะสมด้วยการทำกายภาพบำบัด และ จัดกระดูกอย่างตรงจุด บทความนี้ Prohealth Clinic จะพาไปเจาะลึกถึงอาการ พร้อมแนะนำวิธีการรักษาด้วยอุปกรณ์เฉพาะทางที่ช่วยให้ไม่ต้องพึ่งพาการผ่าตัด

เช็กด่วน! คุณอยู่ในระยะไหนของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท?

ก่อนเข้ารับการรักษา ลองสำรวจอาการของคุณดูว่า ความรุนแรงของอาการที่กำลังเผชิญอยู่จัดอยู่ในระยะใด เพื่อการวางแผนรับมือ และ รักษาได้อย่างทันท่วงที

• ระยะเริ่มต้น (Early Stage): เริ่มมีอาการปวดหลังล่าง หรือ ปวดตึงบริเวณเอว มักปวดแบบเป็น ๆ หาย ๆ โดยเฉพาะเมื่อมีการเคลื่อนไหวผิดจังหวะ ก้มยกของ หรือ นั่งทำงานในท่าเดิมนานเกินไป เกิดจากการที่หมอนรองกระดูกเริ่มเสื่อมสภาพ แต่ยังไม่มีการกดทับเส้นประสาทที่ชัดเจน

• ระยะกลาง (Intermediate Stage): เป็นระยะที่เกิดภาวะหมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาเบียดกดเส้นประสาท ทำให้เริ่มมีอาการปวดร้าวลงขาร่วมกับอาการชา หรือ ความรู้สึกเหมือนมีไฟช็อตแปลบ ๆ ตามแนวเส้นประสาท อาการมักจะเด่นชัด และ เจ็บมากขึ้นเมื่อไอ จาม หรือ เบ่ง

• ระยะรุนแรง (Severe Stage): เส้นประสาทถูกกดทับอย่างหนักจนส่งผลต่อการสั่งการของกล้ามเนื้อ ทำให้เริ่มมีอาการกล้ามเนื้อขาอ่อนแรง ยกขาไม่ขึ้น เดินสะดุด กระดกปลายเท้าไม่ได้ หรือในกรณีที่รุนแรงมากอาจสูญเสียการควบคุมระบบขับถ่าย ซึ่งเป็นระยะที่ควรพบผู้เชี่ยวชาญอย่างเร่งด่วนเพื่อป้องกันความเสียหายถาวร

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท คืออะไร?

หมอนรองกระดูก (Intervertebral Disc) คือ ส่วนประกอบสำคัญของกระดูกสันหลัง มีลักษณะคล้ายเจลลี่ที่อยู่ระหว่างข้อกระดูกสันหลังแต่ละข้อ เป็นโช้คอัพของร่างกายที่ช่วยดูดซับแรงกระแทก มอบความยืดหยุ่นให้กระดูกสันหลังสามารถก้ม เงย หรือ บิดตัวได้ พร้อมทั้งช่วยปกป้องเส้นประสาทไขสันหลังที่อยู่ภายใน

ภาวะหมอนรองกระดูกอักเสบ หรือที่หลายคนเรียกว่าโรคกระดูกทับเส้น เกิดขึ้นเมื่อหมอนรองกระดูกเกิดความเสียหายจากการเสื่อมสภาพตามวัย หรือ การบาดเจ็บจากการเคลื่อนไหว ทำให้ส่วนเจลลี่ปลิ้นออกมา ไปกดทับเส้นประสาทที่อยู่รอบ ๆ จนทำให้เกิดอาการปวด ชา หรือ อ่อนแรง ซึ่งมักจะปวดร้าวไปตามแนวเส้นประสาทที่ถูกกดทับจึงถูกเรียกอีกชื่อว่า "หมอนรองกระดูกปลิ้น"

เช็ก 3 สัญญาณเตือนหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าอาการปวดหลังทั่วไปอาจหายเองได้ แต่หากอาการเหล่านั้นเริ่มรบกวนชีวิตประจำวัน การปล่อยทิ้งไว้อาจนำไปสู่ภาวะหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทที่รุนแรงขึ้นได้ มาลองเช็ก 3 สัญญาณเตือนสำคัญที่บ่งบอกว่าร่างกายของคุณกำลังวิกฤต และจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยอย่างตรงจุด ดังนี้

1. ปวดหลังหรือปวดคอร้าวลงแขน/ขา

• ในกรณีที่กระดูกสันหลังส่วนเอว จะมีอาการปวดร้าวลงขาเริ่มจากสะโพก ลงไปที่ต้นขา น่อง จนถึงเท้า
• ส่วนในกรณีเกิดที่กระดูกคอ จะมีอาการร้าวลงแขน โดยเริ่มปวดลามไปที่บ่า แขน และ มือ

2. มีอาการชา อ่อนแรง รู้สึกไม่ปกติ

• มีอาการชา หรือ มีความรู้สึกคล้ายไฟฟ้าช็อตในบริเวณที่เส้นประสาทไปเลี้ยง เช่น ชาปลายเท้า
• กล้ามเนื้ออ่อนแรงลง เช่น ยกแขนไม่ขึ้น กำมือไม่แน่น หรือ มีอาการเดินสะดุด เดินลำบาก

3. อาการปวดแย่ลงเมื่อไอ จาม หรือเบ่ง

• อาการปวดจะทวีความรุนแรงขึ้นเมื่อมีการเพิ่มแรงดันในช่องท้อง เช่น เวลาไอ จาม หรือ เบ่งอุจจาระ
• แรงดันเหล่านี้จะไปดันให้เนื้อเยื่อหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาทมากขึ้น ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเจ็บแปลบขึ้นมาทันที

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท?

แม้ภาวะนี้จะเกิดขึ้นได้ตามอายุที่เพิ่มขึ้น หรือ จากปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้อย่างพันธุกรรม และ อุบัติเหตุ แต่พฤติกรรมในชีวิตประจำวันของเราก็เป็นตัวการสำคัญในการเร่งให้หมอนรองกระดูกเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติ หากคุณมีพฤติกรรมเหล่านี้ หรือ เริ่มมีอาการปวด ควรรีบปรับพฤติกรรม แล้วปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกายภาพบำบัด หรือ จัดกระดูกตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อหาแนวทางป้องกันไม่ให้อาการรุนแรงขึ้น

• ผู้ที่นั่งทำงาน หรือ ยืนท่าเดิมนาน ๆ: การไม่ค่อยเปลี่ยนอิริยาบถ ทำให้หมอนรองกระดูกถูกกดทับอย่างต่อเนื่อง และ เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงบริเวณนั้นได้ไม่ดี

• ผู้ที่ยกของหนักผิดวิธี: การใช้หลังก้มยกของแทนการย่อเข่า จะทำให้กล้ามเนื้อหลัง และ หมอนรองกระดูกต้องรับภาระน้ำหนักมากเกินไปจนเสี่ยงต่อการฉีกขาด หรือ ปลิ้น

• ผู้ที่ก้ม ๆ เงย ๆ หรือ บิดตัวแรงเป็นประจำ: เช่น ผู้ที่ต้องทำงานบ้าน ช่างซ่อม รวมถึงนักกีฬาบางประเภทที่กระดูกสันหลังต้องรับแรงกระแทก หรือ การโค้งงอบ่อยครั้ง

• ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกิน และ ขาดการออกกำลังกาย: น้ำหนักตัวที่มากจะเพิ่มแรงกดทับไปที่แนวกระดูกสันหลังโดยตรง ประกอบกับกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวที่อ่อนแอ จึงไม่สามารถพยุงโครงสร้างหลังได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• ผู้ที่สูบบุหรี่จัด: สารพิษในบุหรี่จะไปลดการไหลเวียนของเลือด ทำให้หมอนรองกระดูกขาดสารอาหารไปหล่อเลี้ยง เสื่อมสภาพได้ง่ายขึ้น

เปรียบเทียบการรักษา ทำไมถึงไม่ควรด่วนตัดสินใจผ่าตัด?

เพื่อให้คุณตัดสินใจได้ง่ายขึ้น ลองมาดูตารางเปรียบเทียบการรักษาด้วยกายภาพบำบัด/จัดกระดูก กับการผ่าตัด ในแง่ความเจ็บปวด ระยะเวลาพักฟื้น และ ความเสี่ยง

จากตารางเปรียบเทียบจะเห็นได้อย่างชัดเจนว่า ไม่ควรด่วนตัดสินใจผ่าตัดเป็นทางเลือกแรก เนื่องจากต้องเผชิญกับความเจ็บปวดที่มากกว่า เสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน อีกทั้งยังต้องใช้เวลาพักฟื้นนานจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ในขณะที่การฟื้นฟูด้วยการทำกายภาพบำบัด และ การจัดกระดูกเป็นวิธีที่ปลอดภัยกว่ามาก เจ็บน้อย และ ที่สำคัญ คือ ไม่ต้องพักฟื้น สามารถรับการรักษาแล้วกลับไปใช้ชีวิต หรือ ทำงานต่อได้ทันที จึงเป็นทางเลือกที่ควรพิจารณาเป็นอันดับแรก เพื่อฟื้นฟูร่างกายให้กลับมาเป็นปกติโดยไม่ต้องพึ่งหามีดหมอ

รักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทแบบไม่ผ่าตัด ที่ Prohealth Clinic

ที่ Prohealth Clinic เรา คือ คลินิกกายภาพ และ จัดกระดูกแบบองค์รวมที่เน้นผลลัพธ์การรักษาแบบไม่ต้องผ่าตัด โดยการทำงานร่วมกันของทีมหมอไคโรแพรคติก และ ทีมนักกายภาพบำบัดมืออาชีพ เราให้ความสำคัญกับการประเมินอย่างละเอียด เพื่อออกแบบแผนการรักษาเฉพาะบุคคลที่ปลอดภัยสูงสุด พร้อมผสานการใช้เทคโนโลยีร่วมกับเครื่องมือกายภาพบำบัดที่ทันสมัย ซึ่งแต่ละเครื่องมีจุดเด่นในการมอบคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ดังนี้

• PMS (Peripheral Magnetic Stimulation) – ช่วยลดอาการปวดร้าวลึก ๆ และ อาการชาตามเส้นประสาทได้อย่างรวดเร็วตั้งแต่ครั้งแรกที่ทำ เพราะตัวเครื่องจะส่งคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าทะลวงลึกผ่านชั้นกล้ามเนื้อ เข้าไปคลายความตึงเครียด และ ลดการอักเสบของเส้นประสาทที่ถูกกดทับโดยตรง

• Mechanical Traction (เครื่องดึงหลัง) – เปรียบเสมือนการเพิ่มพื้นที่หายใจให้กระดูกสันหลัง ช่วยยืด และ ลดแรงกดทับบริเวณหมอนรองกระดูกอย่างนุ่มนวล ทำให้เนื้อเยื่อที่ปลิ้นออกมายุบตัวลง ส่งผลให้อาการปวดตึง หรือ เสียวร้าวลงขาบรรเทาลงอย่างเห็นได้ชัด

• Ultrasound Therapy (คลื่นเสียงบำบัด) – ช่วยสลายความเจ็บปวด และ การอักเสบในจุดที่ลึกเกินกว่าการนวดทั่วไปจะเข้าถึงได้ คลื่นเสียงจะเข้าไปเร่งกระบวนการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ และ เส้นเอ็นที่บาดเจ็บ ทำให้ร่างกายฟื้นตัว ทุเลาปวดได้ไวขึ้น

• EMS (Electrical Muscle Stimulation) – ช่วยปลุกกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวที่อ่อนแอให้กลับมาแข็งแรง ทำหน้าที่เป็นเกราะพยุงกระดูกสันหลังแทนหมอนรองกระดูกที่บาดเจ็บได้อย่างมีประสิทธิภาพ ป้องกันไม่ให้กลับมาปวดซ้ำในระยะยาว

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท หายขาดได้ไหม?

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทสามารถรักษาให้หายขาดได้ หากรีบฟื้นฟูด้วยการทำกายภาพบำบัดตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อให้หมอนรองกระดูกกลับเข้าที่ และ ป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

การรักษาด้วยเครื่องดึงหลัง (Traction) และ จัดกระดูก เจ็บหรือไม่?

การรักษาด้วยเครื่องดึงหลัง และ จัดกระดูกไม่เจ็บอย่างที่คิด การดึงหลังจะช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย ส่วนการจัดกระดูกอาจได้ยินเสียงข้อต่อขยับเล็กน้อย แต่จะรู้สึกโล่งและเบาสบายขึ้นทันที

ต้องทำกายภาพกี่ครั้งถึงจะเห็นผล?

ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักรู้สึกว่าอาการปวดร้าว และ ชาลดลงอย่างชัดเจนตั้งแต่ 1-3 ครั้งแรก ทั้งนี้จำนวนครั้งในการรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของแต่ละบุคคล

ค่ารักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นที่คลินิก เริ่มต้นเท่าไหร่?

ค่ารักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นเริ่มต้นที่ 3,000 บาท/ครั้ง เหมาะทั้งผู้ที่มีอาการหมอนรองกระดูกทับเส้น รวมไปถึงผู้ที่ต้องการรักษาออฟฟิศซินโดรมด้วย

ผู้เขียน

คุณหมอรุ่งทิวา เจริญเศรษฐกิจ (หมอเทียง)

Dr. Rungthiwa Charoensetthakit

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านจัดกระดูก (ไคโรแพรคติก)

ประวัติแพทย์

• สำเร็จการศึกษาจาก Southern California University of Health and Sciences (SCUHS) สหรัฐอเมริกา
• ได้รับใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะสาขาไคโรแพรคติก จากกระทรวงสาธารณสุข
• เป็นสมาชิกสมาคมการแพทย์ทางเลือกไคโรแพรคติกแห่งประเทศไทย (TCA)